Schildercursus Beeldtaal - les 5 - Cy Twombly

Een gastblog van Albert Plomp over les 5 uit de schildercursus: Ontdek je eigen beeldtaal.

Voorafgaand aan de les over Cy Twombly bekeek ik op internet zijn schilderijen. Vooral het werk uit de allerlaatste jaren spreekt mij aan, omdat veel meer kleur en diepte bevat in de vroegere jaren. Toch kan ik ook de schoonheid van sommige eerdere werken wel waarderen, zoals “Untitled, 1968/1971″, Hero and Leander (To Christopher Marlowe) [Rome], 1985″ en het vierluik 'Quattro stagioni'. Jammer genoeg kan ik alleen afgaan op de relatief kleine foto’s op internet. In werkelijkheid hebben deze schilderijen kolossale afmetingen.

Cy Twombly, Hero and Leander (To Christopher Marlowe)

Rome, 1985, Private Collection (audio over dit schilderij)

De schilderles zelf begon met een korte inleiding van docent Mieke Siemons. Daarna mochten we in 5 of 6 steekwoorden per cursist onze mening geven over Cy Twombly en zijn schilderijen. Dit resulteerde in een bord vol post-its, met teksten als 'gekrabbel, kras, onbegrip, huh?, saai, vlekken, knoeien', maar ook woorden als'wow!, mooi, groei en inspirerend'.


Hierna mochten we zelf aan de slag. Mieke adviseerde ons om eerst op papier te oefenen met schrijven met verf. Dit resulteerde bij mij in de volgende twee schilderijen:



Daarna schilderden we voor ‘t eerst tijdens de cursus op canvas. Dat voelde heel anders dan papier. De opdracht die we meekregen was 'Geheimschrift'. Ik heb eerst de achtergrond gekleurd, ben er daarna horizontaal een keer overheen gegaan en tot slot nog een keer verticaal, met een plamuurmes. Karin Winters noemt dit werk “Blauw”, vanwege de geheime boodschap. Wie ontdekt nog iets anders?


Ik heb genoten van het schilderproces: in hetzelfde hoge tempo als bij het houtskooltekenen in de vorige les, maar nu met 'echte verf'. Ik ging met een voldaan gevoel naar huis!

Lees ook: Karin Winters: Cy Twombly - Quattro stagioni

#collectievissen, hoe doe je dat?

In mijn vorige blog over #collectievissen heb ik je al verteld wat collectievissen is en waarom het zo leuk is.

Heb je zin om zelf ook te gaan grasduinen in museumcollecties? Welkom, de spelregels zijn als volgt:

Wat is het weekthema?
Elke dinsdagmorgen maakt het @Afrikamuseum op twitter bekend wat het thema van de nieuwe week is. Eerdere thema's waren bijvoorbeeld: verkeer, goud, blauw, vorst en sober. Deze week is het thema 'vee'. De grappige stier van Roger Raveel past daar mooi bij.

Waar vind je de kunstwerken, waar je uit kunt kiezen?

De vijver waarin je gaat hengelen bestaat uit de verzameling online collecties van alle deelnemende organisaties. Kies een museumwebsite en ga op zoek naar de webpagina 'collecties'. Op veel museumwebsites vind je er zowel een toegankelijke special van meesterwerken en een uitgebreide database, waarin je gerichter op trefwoorden kunt zoeken. De stier van Raveel vond ik via de website Europeana.eu in de collectie van het Roger Raveel Museum in Belgie.

Hoe publiceer je je vangst op twitter?

Heb jij ook mooie afbeelding bij het thema gevonden? Kopieer dan de link naar de betreffende webpagina in een twitterbericht. Vul het bericht aan met de volgende gegevens:

• naam van de kunstenaar
• titel van het kunstwerk
• (twitter)naam van het museum
• hashtag #collectievissen
• hashtag weekthema (nu dus #vee)

Verstuur je bericht. De hashtags zijn nu links geworden naar alle berichten die voorzien zijn van deze hashtags. Via deze links kan je zien welke afbeeldingen andere collectievissers bij het thema hebben gevonden. Kijk maar #collectievissen

Collectievissen met je smartphone
Vind je het te ingewikkeld om in digitale museumcollecties te zoeken? Je kunt ook in een museum zelf op zoek gaan naar kunstwerken die bij het thema passen. Of in kunstboeken in je boekenkast of de bibliotheek. Met je smartphone maak je een foto en deze twitter je samen met bovenvermelde gegevens. Het afgebeelde paard van beeldhouwer Tom Claassen fotografeerde ik in Utrecht, gewoon op straat.

Fotograferen in musea, mag dat?

Ga je collectievissen met je smartphone, let dan goed op of je in het betreffende museum mag fotograferen. Dat is soms wel, soms niet het geval. Fotograferen met flits of statief is altijd verboden in musea.

Hoe zit het met de auteursrechten?
Over auteursrechten hoef je je bij het collectievissen op internet geen zorgen te maken, omdat je alleen een link naar de afbeelding twittert en niet de foto zelf publiceert. Als je zelf foto's van kunstwerken (via bijvoorbeeld mobypicture of instagram) op twitter wilt publiceren, dan heb je wel met auteursrechten te maken. Zolang je zorgvuldig kunstenaarsnaam, titel kunstwerk en het museum vermeld is het meestal geen probleem.

Collectievissen maakt musea laagdrempelig

Musea stellen het vaak op prijs als je hun collectie onder de aandacht van andere mensen brengt. Ik krijg zelf regelmatig leuke reacties van twitterende musea op mijn vangsten. Zo wordt collectievissen een manier om met elkaar te praten over de kunst, die in Nederlands bezit is. En een mooie aanleiding om ook in real life weer eens een museum te bezoeken.

Weet je dat bijna alle Nederlandse musea op twitter actief zijn? Volg op twitter mijn list @KNOCKaRT/musea-NL.

Cy Twombly - Quattro stagioni

Een gastblog van Karin Winters over les 5 uit de schildercursus: Ontdek je eigen beeldtaal.

Cy Twomby is een Amerikaans schilder, die pas vorig jaar overleed op 83 jarige leeftijd. Tot twee weken geleden had ik nog nooit van hem gehoord. Leuk om nieuwe kunstenaars te leren kennen. Voordeel van internet laat zich nu toch weer gelden: wat is er veel te vinden over hem.

Gek genoeg herken ik iets van mezelf in (een aantal van) zijn schilderijen, ik had direct een 'hoera' kleuren gevoel. Het zal misschien niet zo bedoeld zijn, maar in zijn vele rozen schilderijen zie ik de wens om de kwetsbaarheid van rozen, klaprozen en pioenrozen vast te leggen.

Ik ben zelf echt gek op klaprozen en papavers… die prachtig doorschijnende blaadjes. Die zijn alleen in een expressieve impressie te vatten. Daarom denk ik dat Twombly die druipers schildert …. de transparantie probeert te vatten door vloeibaarheid op te nemen. Ik zie dat kwetsbare ook terug in Twombly's foto van een witte pioenroos (ja Twombly fotografeerde ook, naast schilderen en beeldhouwen)

De kleuren die hij gebruikte in zijn schilderijen, dieprood, purper, blauw….heerlijk. Ook herken ik iets in de zin: It’s more like I’m having an experience than making a picture. Dat maakt voor mij een aantal van zijn werken minder geslaagd.

Ik ben het meest onder de indruk van Quattro Stagioni, mijn lievelingspizza, het enige klassieke muziekstuk dat ik uit kan zitten en daar komt nu dus Cy Twombly’s Quattro Stagioni bij.

Natuurlijk ook weer even mijn eigen resultaten uit de schilderles:

Lees ook het gastblog van Karin Winters over de vorige schilderles: Lucebert... door een Artibeet.

Jan Elburg in Stedelijk Museum Schiedam

Experimenteel schilder
Kunst was voor Jan Elburg spelen met materialen. Hij schilderde op piepschuim en maakte popartachtige assemblageschilderijen van alles wat hij verzamelde.
Tijdens zijn experimenten ontdekte Elburg zelf nieuwe technieken zoals in 1947 de kaarsvettekening.
'Er zat voor een kinderlijke geest als de mijne iets betoverends in als je, na met een kaarsstompje, nooit helemaal voorspelbaar, je ondergrond te hebben betekend, met een brede kwast waterverf er opeens de voorstelling wakker riep.'
Elburg kwam op dit idee door de litho’s van Karel Appel en Corneille. Lithografie (steendruk) is gebaseerd op elkaar afstoten van vet (inkt) en water. Kaarsvet en waterverf hebben eenzelfde effect. Misschien heb je vroeger op school zelf ook geëxperimenteerd met wasco met ecoline.

Spraakmakende fotocollages
Elburg nam in 1949 nam deel aan de CoBrA-tentoonstelling in Het Stedelijk Museum in Amsterdam. De tentoonstelling veroorzaakte een schandaal en Elburg's fotomontage van Titiaans Venus van Urbino werd direct verwijderd. Elburg gaf Venus het hoofd van een 'afstotelijk oud wijf' en plakte een drietal tuinders uit een christelijk tijdschrift als gluurders op de achtergrond. Corneille bedacht de titel: 'la putain de classe' (een hoer van stand). De twee kunstenaars staken zo de draak met de conservatieve smaak van de heersende klasse, geheel in de trant van de CoBrA-beweging die zich verzet tegen de classicistische kunst en de maatschappij van voor de oorlog. Elburg, noemde zijn fotomontages 'ironische plaksels', terwijl de pers van een 'obscene verminking' van de klassieke schoonheid sprak.

Experimenteel dichter
De kunstenaar is echter het meest bekend als schrijver van experimentele gedichten. Net als Lucebert was hij een dubbeltalent en een van de Vijftigers die zich afzetten tegen traditionele poëzie.

Tentoonstelling en workshops

De tentoonstelling in het Stedelijk Museum Schiedam geeft een uitgebreid overzicht van hele het oeuvre van Jan Elburg en duurt tot en met 29 april 2012. Het museum organiseert ook workshops 'monoprint' bij de tentoonstelling.

Lees ook:
'Geklad, geklets, geklodder’ CoBrA als inspiratiebron.

Schildercursus les 4: Lucebert

Een gastblog van Albert Plomp over les 4 uit de schildercursus: Ontdek je eigen beeldtaal.

Na een korte inleiding bekeken we het een fragment uit de documentaire Lucebert, Tijd en afscheid (Johan van de Keuken).

Daarna gingen we snel aan de slag. En de snelheid bleef er de rest van de avond ook flink in zitten.

Als eerste oefening in het sneltekenen liepen we met 4 of 5 personen achter elkaar aan langs een wand met 4 vellen papier. De Ursonate klonk. We tekenden met houtskool, krijt of viltstift en plaatsten om beurten een krabbel, klodder, streep of stuk tekst op het papier. We werkten zonder na te denken. In sneltreinvaart.

Bij de tweede oefening zaten we aan tafel en vulden we eveneens in sneltreinvaar

t kleine velletjes papier van ansichtkaartformaat. Deze kaarten werden in razend tempo in de groep doorgegeven steeds aan de volgende tekenaar.

Zowel in de schilderwand als in de ansichtkaarten was de dynamiek van het werkproces duidelijk terug te zien. Hoewel het resultaat op het eerste gezicht chaotisch leek, kon je de 'handtekening' van de verschillende tekenaars duidelijk herkennen.

Tot slot kregen we nog een uur de tijd om eigen werk te creëren. Ik besloot door te gaan met niet nadenken en maakte de afgebeelde vier tekeningen.

Rechts: Valentijnsbloemetje

Onder: Wolf en oei-oei-vogeltje / Zelfportret / Vluggertje

Met dank aan Karin Winters voor de foto's en de titels.

Lees ook het gastblog van Karin Winters:

Over Lucebert... door een Artibeet.

Over Lucebert - door een Artibeet

Een gastblog van Karin Winters over les 4 uit de schildercursus: Ontdek je eigen beeldtaal.

Eerlijk? Ik ben geen fan van Lucebert. Zijn werk zal 'kunstzinnig en stromingsmatig' best 'subliem en doordacht' zijn … en er zit natuurlijk een 'diepzinnige protest gedachte' achter. Maar het is mij te vaag:

Esthetische conventies zijn bij uitstek zaken die vrijheidsbelemmerend werken en daarom moet de kunst weer rechtstreeks kunnen ontstaan vanuit haar oerbronnen: spontaniteit en directheid zijn belangrijk…oftewel kijkend naar kindertekeningen en Afrikaanse volkskunst.'

Het zal wel. Ik krijg van de schilderijen en gedichten van Lucebert soms... 'prutseljeuk'.

Natuurlijk begrijp ik dat je het ontstaan van stromingen moet bezien in hun eigen tijd en in de maatschappelijke context van toen …. Dada, Cobra en Vijftigers... allemaal jaren 50 van de 20e eeuw. Leven, denken en doen waren anders dan nu, dus het protest zal destijds best een schok teweeg gebracht hebben. Verzet tegen de gevestigde orde is van alle tijden en ik kan mij best voorstellen dat het werk toen heftig en anders was dan wat men tot dan toe kende.

Ikzelf word een beetje droevig van Lucebert's tekeningen en schilderijen. Ze hebben heeft iets macabers.

Naast schilder was Lucebert ook dichter... ja Mieke was niet de opdracht…maar beeld en taal… )* Ik lees in Wikipedia, dat de dichters van de Vijftigers 'de uitdrukking van de totale mens zoeken, dus zowel gevoel als verstand.' Hmm... snap jij het?

In de experimentele poëzie van de Vijftigers worden rijmschema’s losgelaten... hoofdletters en interpunctie ontbreken veelal, waardoor je niet goed weet waar een zin begint of eindigt…

Dat kan ik ook. :-)

Men neme een bekend poëziealbum versje:

Hussel het door elkaar tot een Wordle:

Et voila: … kunst!

Wanneer is kunst Kunst? Wanneer is een gedicht een gedicht? Wat is kunst eigenlijk en wat is poëzie? Goede vragen. Voor heeft het alles te maken met hoe ik naar kunstwerken en gedichten kijk … met mijn ogen en mijn gevoel en niet met een achterliggend theoretisch ideaal. Het raakt mij of het raakt mij niet.Ik ben een Artibeet!

Afijn... mijn Oei Oei Vogel van vanavond...

Lees ook het gastblog van Albert Plomp

over de schilderles rond Lucebert.

#collectievissen - speel je mee?

Collectievissen wat is dat?

Collectievissen is een spel op waarbij deelnemers rond een weekthema kunstwerken uit digitale Nederlandse museumcollecties opvissen en met elkaar delen op twitter. In Nederland bestaat het spel pas twee maanden maar in Australie is #collectionfishing al langer populair. Het Afrika Museum haalde het spel naar Nederland, maar kon aanvankelijk niet achterhalen wie de uitvinder was. Al gauw bleek de kracht van twitter, want al na de eerste tweets (twitterberichten) over #collectievissen ontving het Afrikamuseum een welkomstweet van de Australische initiatiefnemer het @museumvictoria.

Wat maakt collectievissen zo leuk?
Marieke Pompe van het Afrikamuseum vertelt: “Het idee sprak ons erg aan omdat het de enorme schat aan museumobjecten die in Nederland te vinden is op een laagdrempelige manier aan het publiek toont. Mensen die maar één museum volgen op Twitter, worden op deze manier bijna automatisch ook in contact gebracht met de collecties van andere musea."

Dat klopt, heb ikzelf al ervaren. Lekker achterover leunend met laptop of iPad virtueel museumexposities bezoeken en genieten van tekeningen, schilderijen en andere kunstwerken rond wekelijks wisselend thema, deze week: #hiernamaals.

Op internet maken musea en kunstliefhebbers zo samen wekelijks een nieuwe virtuele thematentoonstelling, waar jij van kunst genieten. Bibliotheken en archieven doen ook mee en voegen een een schat aan achtergrondinformatie over het weekthema toe.

Je hoeft echt niet alle in de gaten te houden, dat lukt mij ook niet. "Vaak zie je in de bovenste 10 tweets al bijzondere dingen voorbijkomen. zegt Marieke Pompe.

Ikzelf vind collectievissen leuker dan televisiekijken en ik haal er bovendien inspiratie uit voor mijn schilderlessen en blogartikelen. Het onderstaande schilderij van Lucebert sluit mooi aan bij de schilderles van vanavond, waarin Lucebert onze inspiratiebron is.

Bekijk zelf de berichtenstroom #collectievissen #over het #hiernamaals op twitter.
Klik op de links in de twitterberichten om de afbeeldingen te bekijken.

Bezoek ook de vijver in Australie:

'Hey there, this week's #collectionfishing theme = radios in honour of World Radio Day.'

Kan ik zelf ook meedoen met collectievissen?

Jazeker, dat is juist de bedoeling. In dit artikel leg ik je uit hoe je dat doet.

Lees ook:
Het blauwste blauw - Yves Klein (#collectievissen)

Kurt Schwitters’ Ursonate is tijdloos

Een gastblog van Karin Winters over les 3 uit de schildercursus: Ontdek je eigen beeldtaal.

In les 3 van de schildercursus bij Knockart is het de beurt aan Kurt Schwitters. Nog steeds zijn we bezig met #Dada, want ook Schwitters was een Dadaïst. Op wikipedia lees je de theoretische achtergrond. Gezien mijn onderwijsachtergrond vond ik het leuk om ook op Digischool een hele pagina over Kurt Schwitters tegen te komen (in het kader van CKV natuurlijk).

Mieke vroeg ons in de mail of we er al achter waren wat Merz was.
Nou dit, alles dus:

• Merzzeichnungen (tekeningen en collages),
• Merzbilder (assemblages, schilderijen en reliëfs) en
• Merzplastike (sculpturen).
• Merzbau, dat als een ruimtelijk kunstwerk opgevat kan worden, maar eigenlijk schuurtjes zijn.

Bij de video die ik vond past de zin die Schwitter in zijn tijdschrift Merz schreef:
“Want ik vind het van onvoorwaardelijk belang, dat aan het einde het gehele leven met alles wat er gewild is daar staat, dat niets verloren gaat, zelfs niet als iets op zeker moment vals of verkeerd bleek te zijn”. Wat mij in onderstaande video trof, is dat kunstenaars van deze tijd, nog steeds inspiratie halen uit het gedicht dat tussen 1926 en 1936 ontstond. Zij overgieten de Ursonate met een technisch sausje van de 21e eeuw.

Het zet mij weer aan het denken, wat laat ik achter? Nou dit in elk geval….. maar of dat inlijstbaar wordt?

Kunstenaar Antoni Tapies overleden

Dada ja ja - Karin Winters (schildercursus les 2)

Een gastblog van Karin Winters over de schildercursus: Ontdek je eigen beeldtaal.

'Dada was een Culturele beweging die in de 1e wereldoorlog ontstond Zurich... bla bla da da...

Lees zelf maar verder...

Is dada kunst? Volgens mij is Dadaïsme meer een anti-kunst beweging en een proteststroming:

“De dadaïst acht het noodzakelijk om zich tegen de kunst uit te spreken, omdat hij door de oplichterij van kunst als morele veiligheidsklep heen kijkt” - Richard Hulsenbeck

"Kan iemand werken maken, die geen kunstwerken zijn?" - Michel Duchamp

Wikipedia: 'Kunstvormen die de dadaïsten veel gebruikten waren de collage, de assemblage en in de dichtkunst de nonsensgedichten die puur gericht waren op klankuitingen, meer bepaald het simultane gedicht en het bruïtistische gedicht.' Nou ben ik eigenlijk ineens wel heel nieuwsgierig wat een bruïtistische gedicht is. Al zoekend vond ik De Ursonate van Kurt Schwitters:

Ook ontdekte ik, Theo van Doesburg de oprichter van het tijdschrift de Stijl en daar ben ik echt het pad bijster geraakt. Ik vrees dat ik geen goede kunstgeschiedenis student ben, ik schilder en ik houd van mooie dingen. Of dat nou Dadaïstisch, Expressionistisch of Naïef is maakt me niet zoveel uit. Daarom vind ik het volgende gedicht zo bij mij passen:

VIJFLETTERWOORD

Is het kunst
vraagt hij voorzichtig
anders weet hij niet
of hij genieten mag
als hij het mooi vindt
wil dat dan zeggen
dat het kunst is

ik kan het niet helpen
ik vind het mooi zegt hij
alsof hij er zich voor verontschuldigen moet
bij de kenner die zegt
dat het geen kunst is
maar als hij het mooi vindt
dan staat het dat vrij
zegt de kenner goedgunstig.

Remco Campert (1929)

'Afijn, mijn drieluik is nog niet klaar….maar de maakbare vrouw (rechterluik) is een eind op weg.' - Karin Winters

Lees ook: В Контакте - Albert Plomp

Gastblog over de 1e les van de schildercursus: Ontdek je eigen beeldtaal.